Czy można kłamać w CV? Szczera odpowiedź

Szczerze: czasem to działa — i na tym właśnie polega problem

Nie udawajmy, że jest inaczej. Śmielsze stwierdzenie potrafi przepuścić cię przez filtr słów kluczowych albo przykuć uwagę zmęczonego rekrutera w te sześć sekund, które poświęca na twoje CV. Na krótką metę naciąganie czasem rzeczywiście się opłaca — i dokładnie dlatego ludzie wciąż to robią.

Problem tkwi w samej naturze tego zakładu. Zysk jest niewielki: jedna rozmowa, którą i tak prawdopodobnie byś zdobył. Strata jest duża i rozłożona w czasie — wycofana oferta, po cichu zakończony okres próbny, reputacja, która krąży dalej. Ryzykujesz dużo, żeby wygrać niewiele, w starciu z ludźmi, którzy ze sobą rozmawiają.

Co naprawdę się dzieje, gdy zostaniesz przyłapany

Prawie nigdy nie wybucha to w dramatycznej scenie. Wychodzi po cichu — telefon po referencje, weryfikacja wykształcenia albo przeszłości, prowadzący rozmowę, który akurat używa dokładnie tego narzędzia, którego rzekomo jesteś mistrzem, daty, które jakoś nie chcą się ze sobą zgrać.

• Oferta zostaje wycofana — albo, co gorsza, żegnasz się z firmą w trakcie okresu próbnego, a to zostawia krótki, niezręczny epizod, który teraz musisz tłumaczyć na każdej kolejnej rozmowie.
• Rekruter, który cię zgłosił, wypada blado przed swoim klientem. Podpisał się pod tobą nazwiskiem; przez ciebie stracił wiarygodność. Drugi raz tego błędu nie popełni.
• Jeśli celowałeś w jedną konkretną firmę, nie tracisz tylko tej roli — dostajesz oznaczenie w ich systemie i najpewniej zamykasz sobie drzwi również do każdego innego zespołu w tej firmie.

Żaden z tych kosztów nie jest jednorazowy. Kłamstwo w CV to zakład, w którym strata wciąż się kumuluje, bo ludzie, którzy je wyłapują, są połączeni z kolejnymi, którzy mogliby cię zatrudnić.

Dlaczego zaufanie rekrutera ciągnie się za tobą

Gdy rekruter z agencji wysyła cię do klienta, stawia na szali własną reputację, ufając, że jesteś tym, za kogo się podajesz. Daj się przyłapać, a firma za każdym razem powie o tym rekruterowi. Od tego momentu twoje nazwisko jest w jego pamięci na zawsze powiązane z żenującym telefonem. Przestaje cię zgłaszać i może ostrzec kolegów, z którymi dzieli biurko. Branża rekrutacyjna jest mniejsza i bardziej gadatliwa, niż się z zewnątrz wydaje.

Tak samo jest po stronie wewnętrznej. Daj się przyłapać w firmie, na której ci zależało, a dostajesz oznaczenie w systemie — a rekruterzy przechodzą między firmami, zabierając swoje wspomnienia ze sobą. Cenę za kłamstwo płacisz nie raz u jednego pracodawcy; przenika ona do pokoi, w których nawet nie będziesz wiedział, że o tobie rozmawiano.

Zależy ci na jednej konkretnej firmie? Rachunek robi się jeszcze gorszy

Jeśli jest jakaś konkretna firma, w której koniecznie chcesz pracować, kłamstwo to najgorszy z możliwych zakładów — bo te dwa sposoby na odrzucenie nie są równe. Jeśli odrzucą cię, bo trochę nie dorastasz wymaganiom, możesz wrócić za rok z większym doświadczeniem; te drzwi zostają otwarte. Jeśli odrzucą cię za nieuczciwość, już się nie otworzą. Stajesz się notatką w ich systemie rekrutacyjnym i w głowach kilku osób, a swoją jedną szansę w tej firmie najpewniej już zmarnowałeś, i to na dobre.

Nie każde „kłamstwo” to to samo

Warto oddzielić prawdziwe kłamstwa od zwykłego rzemiosła pisania dobrego CV. Mieszczą się one na pewnej skali, a większość tego, co ludzie z lękiem nazywają „kłamstwem”, jest tak naprawdę w porządku:

• Ujęcie — to po prostu dobre pisanie. Dobór mocnych, prawdziwych czasowników, zaczynanie od najlepszych wyników, pominięcie nieistotnej pracy. Nikt rozsądny nie nazwie tego kłamstwem.
• Naciąganie — strefa szarości. „Kierowałem”, gdy tak naprawdę współtworzyłeś, „biegle”, gdy jesteś na poziomie komunikatywnym, zaokrąglenie w górę nieostrej liczby. Często się to udaje — a od czasu do czasu boleśnie się na tobie mści w chwili, gdy prowadzący rozmowę zadaje pytanie pogłębiające, na które nie umiesz odpowiedzieć.
• Zmyślanie — nie rób tego. Wskaźniki bez żadnych podstaw („zwiększyłem przychody o 40%”, czego nigdy nie było), stanowisko, którego nigdy nie zajmowałeś, umiejętność, której nie potrafisz faktycznie pokazać. Konkretne, sprawdzalne i zapadające w pamięć z dokładnie złych powodów.
• Wymyślanie — koniec kariery. Praca, której nie było, dyplom, którego nie masz, pracodawca, który nigdy nie miał cię na liście płac. To najłatwiejsze do zweryfikowania twierdzenia na świecie i te, które kończą kariery, a nie tylko aplikacje.

Granica, którą warto wytyczyć, jest prosta: każda linijka w twoim CV musi dać się obronić. Jeśli bystry prowadzący rozmowę powie „opowiedz mi więcej o tych 40%”, powinieneś mieć w zanadrzu prawdziwą historię. Jeśli musiałbyś ją wymyślać na poczekaniu, to znaczy, że przekroczyłeś granicę.

Co robić zamiast tego

Oto czego większość ludzi nie dostrzega: rzadko musisz kłamać, bo niemal na pewno sprzedajesz prawdę poniżej jej wartości. Prawdziwe atuty zwykle giną pod listą obowiązków. Wyciągnij swoje autentyczne osiągnięcia na samą górę, podeprzyj je uczciwymi liczbami — nawet przybliżona, dająca się obronić wartość bije na głowę mgliście opisany zakres obowiązków — i dopasuj CV tak, by prawdziwa wersja czytała się jak oczywiste trafienie w to stanowisko. Dobrze zrobiona prawda jest bardziej przekonująca niż kłamstwo, a do tego nigdy nie musisz pamiętać, co zmyśliłeś.