Collectief ontslag: je rechten in de EU
8 min leestijd · Bijgewerkt op 5 november 2026
Door Bogdan
Kort gezegd
Er is sprake van collectief ontslag als een werkgever binnen korte tijd een grote groep werknemers ontslaat om redenen die niet met henzelf te maken hebben. EU-richtlijn 98/59/EG verplicht de werkgever om eerst de werknemersvertegenwoordigers te raadplegen, de overheid schriftelijk in te lichten en in de regel na die melding minstens 30 dagen te wachten voordat de ontslagen ingaan. Ontslagvergoeding, opzegtermijn en werkloosheidsuitkering worden nationaal geregeld: Duitsland, Frankrijk, Nederland, Spanje, Polen en Roemenië berekenen ze allemaal anders, en sommige termijnen zijn kort, zoals de drie weken die je in Duitsland hebt om een ontslag aan te vechten.
Wat geldt als collectief ontslag in de EU
Begin november 2026 meldden drie bedrijven in het district Bistrița-Năsăud in Roemenië bij het districtsarbeidsbureau dat ze 320 mensen zouden ontslaan. De grootste, RAAL, wil vanaf 15 november 250 van zijn 903 banen schrappen — de derde ontslagronde dit jaar. Volgens het EU-recht is die melding geen formaliteit: ze start een procedure die elke werkgever in de EU moet volgen vóór een massaontslag.
Richtlijn 98/59/EG omschrijft collectief ontslag als ontslag om redenen die geen verband houden met de individuele werknemers. Elk land kiest een van twee criteria:
- Binnen 30 dagen: minstens 10 ontslagen in een vestiging met normaal meer dan 20 en minder dan 100 werknemers; minstens 10% in een vestiging met 100 tot 299 werknemers; minstens 30 in een vestiging met 300 of meer.
- Of binnen 90 dagen: minstens 20 ontslagen, ongeacht de grootte van de vestiging.
Nationaal recht kan strenger zijn dan de richtlijn. De Duitse ontslagbeschermingswet telt bijvoorbeeld al meer dan 5 ontslagen binnen 30 dagen als massaontslag in vestigingen met meer dan 20 en minder dan 60 werknemers. Roemenië gebruikt de drempels voor 30 dagen en vereist daarnaast minstens 5 ontslagen.
Raadpleging en de 30-dagenregel
Als een werkgever een collectief ontslag plant, eist de richtlijn drie dingen:
- Tijdige raadpleging van de werknemersvertegenwoordigers — de ondernemingsraad of de vakbond — „om tot een akkoord te komen”. De raadpleging moet ten minste gaan over manieren om de ontslagen te voorkomen of het aantal getroffen mensen te beperken, en om de gevolgen te verzachten, bijvoorbeeld door herplaatsing of omscholing.
- Schriftelijke informatie voor de vertegenwoordigers: de redenen, hoeveel mensen en welke categorieën werknemers getroffen worden, hoeveel mensen er normaal in dienst zijn, de periode waarin de ontslagen plaatsvinden, de selectiecriteria en hoe eventuele ontslagvergoedingen worden berekend.
- Schriftelijke melding aan de bevoegde overheidsinstantie — meestal de openbare arbeidsbemiddelingsdienst of de arbeidsinspectie. De ontslagen mogen niet eerder ingaan dan 30 dagen na deze melding, al mogen landen die termijn verkorten of verlengen tot 60 dagen.
De 30 dagen komen niet in plaats van je eigen opzegtermijn: beide gelden. In Roemenië moet de werkgever bijvoorbeeld de arbeidsinspectie en het districtsarbeidsbureau minstens 30 kalenderdagen inlichten voordat de ontslagbesluiten worden genomen, en heeft elke ontslagen werknemer recht op een opzegtermijn van minstens 20 werkdagen.
Werk je bij een bedrijf zonder vakbond of ondernemingsraad, vraag dan aan HR wie de werknemers in de raadpleging vertegenwoordigt. Is niemand ingelicht of geraadpleegd, bespreek dat dan met een advocaat of een vakbond, want als de procedure niet is gevolgd, kunnen de ontslagen aanvechtbaar zijn.
Ontslagvergoeding en opzegtermijn: verschillen per land
De EU regelt de procedure, maar niet de hoogte van de ontslagvergoeding. Stand november 2026:
- Duitsland: er is geen algemene wettelijke ontslagvergoeding. Ontslaat de werkgever je om bedrijfseconomische redenen en biedt hij in de ontslagbrief een vergoeding aan, dan kun je 0,5 maandsalaris per dienstjaar krijgen door het ontslag niet aan te vechten. Wil je het wel aanvechten, dan moet je binnen drie weken na ontvangst van de schriftelijke opzegging een vordering instellen bij de arbeidsrechtbank.
- Frankrijk: na 8 maanden onafgebroken dienst bedraagt de wettelijke ontslagvergoeding 1/4 maandsalaris per jaar voor de eerste 10 jaar en 1/3 per jaar daarna. Een bedrijf met minstens 50 werknemers dat binnen 30 dagen minstens 10 mensen wil ontslaan, moet een plan voor behoud van werkgelegenheid (PSE) opstellen.
- Nederland: de transitievergoeding bedraagt vanaf de eerste werkdag 1/3 maandsalaris per dienstjaar, met een maximum van € 102.000 bruto in 2026, of één jaarsalaris als dat hoger is.
- Spanje: bij ontslag om objectieve redenen, ook binnen een collectief ontslag (ERE), is de ontslagvergoeding 20 dagen salaris per dienstjaar, tot maximaal 12 maandsalarissen. Wordt een ontslag onrechtmatig verklaard, dan stijgt die naar 33 dagen per jaar, tot maximaal 24 maanden.
- Polen: bij werkgevers met minstens 20 werknemers geeft ontslag om redenen die niet bij de werknemer liggen recht op een ontslagvergoeding van één maandsalaris bij minder dan 2 dienstjaren, twee maanden bij 2 tot 8 jaar en drie maanden bij meer dan 8 jaar, met een maximum van 15 keer het minimumloon.
- Roemenië: het arbeidswetboek kent geen algemeen wettelijk bedrag; de vergoeding bij ontslag om redenen die niet bij de werknemer liggen volgt uit de wet en de toepasselijke cao, en moet worden vermeld in de kennisgeving van de werkgever aan de werknemersvertegenwoordigers.
Cao’s en sociale plannen die tijdens de raadpleging worden uitonderhandeld, zijn vaak gunstiger dan het wettelijk minimum. Vraag het sociaal plan op papier voordat je iets tekent.
Werkloosheidsuitkering, ook als je naar een ander land gaat
Schrijf je zo vroeg mogelijk in bij de openbare arbeidsbemiddelingsdienst. In Duitsland is dat een wettelijke plicht: je moet je drie maanden voordat je baan eindigt als werkzoekende melden, of binnen drie dagen nadat je het hoort als je opzegtermijn korter is — anders kan je werkloosheidsuitkering een week worden geblokkeerd. Teken je in Duitsland een beëindigingsovereenkomst (Aufhebungsvertrag) in plaats van ontslagen te worden, dan kan dat een wachttijd van maximaal 12 weken opleveren, dus vraag advies voordat je tekent.
Heb je in meer dan één EU-land gewerkt, dan tellen je verzekeringsperiodes in het buitenland mee voor je uitkering. Het U1-formulier legt ze vast; het is niet strikt nodig, omdat de instanties de gegevens zelf kunnen opvragen, maar het kan de zaak versnellen.
Je kunt ook werk zoeken in een ander EU-land en je werkloosheidsuitkering minstens 3 maanden behouden; de arbeidsbemiddelingsdienst in je eigen land kan dat verlengen tot 6 maanden. Vraag vóór je vertrek een U2-formulier aan en schrijf je binnen 7 dagen als werkzoekende in in het nieuwe land.
Als één bedrijf meer dan 200 werknemers ontslaat, kan het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering (EFG) hulp bij het zoeken naar werk, loopbaanbegeleiding, opleiding en steun bij het starten van een bedrijf voor de getroffen werknemers medefinancieren. De nationale overheid vraagt dat aan, niet individuele werknemers, dus vraag je arbeidsbemiddelingsdienst of er een EFG-programma voor jouw ontslag is.
Je volgende baan: cv, referenties en hoe je een ontslag uitlegt
Een collectief ontslag is het makkelijkst uit te leggen baanverlies, omdat het niet om jou gaat. Zeg het gewoon zo op je cv en in sollicitatiegesprekken: „Functie vervallen door bedrijfsbrede reorganisatie (250 banen).” Recruiters zien dit voortdurend.
- Vraag je leidinggevende vóór je vertrek om een schriftelijke referentie of een aanbeveling op LinkedIn.
- Vraag om je werkgeversverklaring, loonstroken en de ontslagbrief — die heb je nodig voor je uitkering.
- Werk je cv bij zolang je resultaten nog vers in het geheugen liggen: cijfers, projecten, tools.
- Maak gebruik van outplacement, opleidingen of EFG-steun als die worden aangeboden — die zijn gratis en worden vaak te weinig benut.
Wat je doet in de eerste 14 dagen na een ontslagaankondiging
- 1
Vraag alles op papier
Vraag om de ontslagbrief, de reden, je einddatum, je opzegtermijn en een eventueel sociaal plan of aanbod voor een ontslagvergoeding, allemaal schriftelijk.
- 2
Controleer de termijnen
Zoek uit hoeveel tijd je in jouw land hebt om het ontslag aan te vechten — in Duitsland is dat drie weken na ontvangst van de schriftelijke opzegging.
- 3
Schrijf je in bij de arbeidsbemiddelingsdienst
Schrijf je meteen in als werkzoekende; sommige landen, zoals Duitsland, straffen een late inschrijving af met een uitgestelde uitkering.
- 4
Teken niets zonder advies
Vraag een vakbond, ondernemingsraad of advocaat vóór je een vaststellings- of beëindigingsovereenkomst tekent hoe die je ontslagvergoeding en werkloosheidsuitkering beïnvloedt.
- 5
Verzamel je documenten en referenties
Bewaar loonstroken, je contract, de werkgeversverklaring en schriftelijke referenties; vraag een U1-formulier aan als je in een ander EU-land hebt gewerkt.
- 6
Werk je cv bij en begin met solliciteren
Voeg je laatste functie toe met meetbare resultaten, leg het ontslag uit in één neutrale regel en maak gebruik van outplacement of opleidingen die worden aangeboden.
Veelgestelde vragen
Mag mijn werkgever een collectief ontslag doorvoeren zonder iemand te raadplegen?
Nee. Volgens richtlijn 98/59/EG moet een werkgever die een collectief ontslag plant tijdig de werknemersvertegenwoordigers raadplegen, hun schriftelijk informatie over het plan geven en de overheid inlichten. De ontslagen mogen in de regel niet eerder ingaan dan 30 dagen na die melding.
Is een ontslagvergoeding verplicht in de EU?
Niet op EU-niveau — het hangt af van het land. Frankrijk, Nederland, Spanje en Polen kennen een wettelijk minimum; Duitsland heeft geen algemene wettelijke ontslagvergoeding, al krijgen veel mensen er een via een sociaal plan, een schikking of de optie van 0,5 maandsalaris per jaar; in Roemenië volgt ze uit de cao.
Heeft het tekenen van een beëindigingsovereenkomst gevolgen voor mijn werkloosheidsuitkering?
Dat kan. In Duitsland kan het vrijwillig beëindigen van je dienstverband, ook door een Aufhebungsvertrag te tekenen, je werkloosheidsuitkering tot 12 weken blokkeren, tenzij je een gewichtige reden hebt. Vraag een vakbond, ondernemingsraad of advocaat om advies voordat je tekent.
Mag ik met een werkloosheidsuitkering werk zoeken in een ander EU-land?
Ja. Met een U2-formulier van de arbeidsbemiddelingsdienst in je eigen land kun je je uitkering minstens 3 maanden behouden, te verlengen tot 6, terwijl je werk zoekt in een ander EU-land. Schrijf je daar binnen 7 dagen in als werkzoekende.
Hoe leg ik een collectief ontslag uit op mijn cv?
In één neutrale regel onder de functie, bijvoorbeeld „Functie vervallen door reorganisatie van het bedrijf”. Een collectief ontslag zegt niets over je prestaties, en dat weten recruiters; waar het om gaat, is wat je in de functie hebt bereikt.
Bronnen
- Bistrița Express — 320 employees from three companies to lose their jobs (3 November 2026) ↗
- Observator News — RAAL to lay off 250 employees in Bistrița-Năsăud (5 November 2026) ↗
- Council Directive 98/59/EC on collective redundancies (EUR-Lex) ↗
- Your Europe — Terminating employment contracts: collective redundancies ↗
- Your Europe — Transferring unemployment benefits (U2 form) ↗
- Your Europe — Unemployment benefits and periods abroad (U1 form) ↗
- European Commission — European Globalisation Adjustment Fund for Displaced Workers (EGF) ↗
- Germany — Kündigungsschutzgesetz § 1a (severance) and § 4 (three-week deadline) ↗
- Germany — Kündigungsschutzgesetz § 17 (mass dismissal notification) ↗
- Germany — SGB III § 38 (duty to register) and § 159 (blocking periods) ↗
- Service-Public.fr — Indemnité de licenciement du salarié en CDI ↗
- Entreprendre.Service-Public.fr — Plan de sauvegarde de l'emploi (PSE) ↗
- Rijksoverheid — Hoe hoog is de transitievergoeding als ik word ontslagen? ↗
- BOE — Estatuto de los Trabajadores, articles 51, 53 and 56 ↗
- Zielona Linia (gov.pl) — Komu przysługuje odprawa pieniężna ↗
- Portal Legislativ — Codul muncii (Romanian Labour Code), articles 67–75 ↗
Klaar om je cv te maken?
Maak in enkele minuten een professioneel, ATS-klaar cv — gratis, zonder account.
Maak mijn cv — gratis