Mag je liegen op je cv? Een eerlijk antwoord

Het eerlijke stuk: soms werkt het — en daar zit nou net het probleem

Laten we niet doen alsof het anders is. Een stoutmoedige claim kan je langs een trefwoordfilter loodsen, of het oog vangen van een vermoeide recruiter in de zes seconden die ze aan je cv besteden. Op korte termijn loont een uitvergroting soms echt — en juist daarom blijven mensen het doen.

Het probleem zit in de vorm van de gok. De winst is klein: één gesprek dat je waarschijnlijk toch wel had gekregen. Het verlies is groot en traag — een aanbod dat ingetrokken wordt, een proeftijd die geruisloos eindigt, een reputatie die meereist. Je zet veel op het spel om weinig te winnen, tegen mensen die met elkaar praten.

Wat er echt gebeurt als je betrapt wordt

Het klapt bijna nooit met veel kabaal uit elkaar. Het komt stilletjes boven — een telefoontje voor een referentie, een diploma- of achtergrondcheck, een interviewer die toevallig precies die tool gebruikt waarvan jij beweerde hem te beheersen, een reeks data die net niet klopt.

• Het aanbod wordt ingetrokken — of erger, je wordt tijdens je proeftijd ontslagen, en dat laat een kort, ongemakkelijk dienstverband na dat je nu in elk volgend gesprek moet uitleggen.
• De recruiter die je voordroeg staat voor schut bij zijn klant. Ze hingen hun naam aan jou; jij kostte ze geloofwaardigheid. Die fout maken ze geen tweede keer.
• Mikte je op één specifiek bedrijf, dan verlies je niet alleen deze functie — je krijgt een vlaggetje in hun systeem, en je hebt waarschijnlijk de deur dichtgegooid bij elk ander team daar.

Geen van deze kosten is eenmalig. Een leugen op een cv is een weddenschap waarbij het verlies zich blijft opstapelen, want de mensen die je betrappen zijn verbonden met de mensen die je hierna zouden aannemen.

Waarom het vertrouwen van een recruiter je blijft achtervolgen

Als een bureaurecruiter je naar een klant stuurt, zet hij zijn eigen reputatie op het spel dat jij bent wie je zegt te zijn. Word je betrapt, dan laat het bedrijf dat aan de recruiter weten — elke keer weer. Vanaf dat moment is jouw naam in het geheugen van die recruiter verbonden met een gênant telefoontje. Ze dragen je niet meer voor, en ze waarschuwen misschien de collega's met wie ze een bureau delen. Recruitment is een kleinere, kletsgrage wereld dan hij van buiten lijkt.

Intern bij een bedrijf gaat het precies zo. Word je betrapt bij een bedrijf waar je graag wilde werken, dan krijg je een interne vlag — en recruiters wisselen van werkgever en nemen hun herinneringen mee. De prijs van een leugen betaal je niet één keer bij één werkgever; hij sijpelt door tot in kamers waarvan je nooit zult weten dat je er besproken werd.

Eén bedrijf op het oog? Dan wordt de rekensom nog slechter

Is er één specifiek bedrijf waar je per se wilt werken, dan is liegen de slechtst denkbare gok — want de twee manieren om afgewezen te worden zijn niet gelijkwaardig. Word je afgewezen omdat je net iets te weinig in huis hebt, dan kun je over een jaar met meer ervaring terugkomen; die deur blijft open. Word je afgewezen om oneerlijkheid, dan gaat hij niet meer open. Het wordt een notitie in hun sollicitantensysteem en in een paar hoofden, en je hebt je ene kans bij dat bedrijf waarschijnlijk voorgoed verspeeld.

Niet elke „leugen” is hetzelfde

Het helpt om de echte leugens te scheiden van het gewone vak van een goed cv schrijven. Ze liggen op een glijdende schaal, en het meeste waar mensen bezorgd „liegen” over zeggen, is eigenlijk prima:

• Inkaderen — dit is gewoon goed schrijven. Sterke, accurate werkwoorden kiezen, openen met je beste resultaten, een irrelevante baan weglaten. Geen verstandig mens noemt dit liegen.
• Oprekken — het grijze gebied. „Leidde” terwijl je eigenlijk meedeed, „vloeiend” terwijl je conversatieniveau hebt, een vaag getal naar boven afronden. Het overleeft vaak — en bijt je af en toe op het moment dat een interviewer een vervolgvraag stelt die je niet kunt beantwoorden.
• Verzinnen — niet doen. Cijfers zonder grond („omzet met 40% laten groeien” terwijl dat nooit gebeurde), een functietitel die je nooit had, een vaardigheid die je niet echt kunt laten zien. Specifiek, controleerbaar, en gedenkwaardig om precies de verkeerde redenen.
• Fingeren — einde carrière. Een baan die er nooit was, een diploma dat je niet hebt, een werkgever die je nooit op de loonlijst had. Dit zijn de makkelijkst te verifiëren claims ter wereld, en degene die carrières beëindigen in plaats van alleen sollicitaties.

De grens die het waard is om te trekken is simpel: elke regel op je cv moet te verdedigen zijn. Als een scherpe interviewer zegt „vertel eens wat meer over die 40%”, moet je een echt verhaal klaar hebben. Moet je er ter plekke eentje verzinnen, dan ben je eroverheen gegaan.

Wat je in plaats daarvan moet doen

Dit is het deel dat de meeste mensen missen: je hoeft zelden te liegen, omdat je de waarheid vrijwel zeker tekortdoet. De echte successen liggen meestal begraven onder een opsomming van taken. Trek je oprechte prestaties naar boven, zet er eerlijke cijfers bij — zelfs een ruwe, verdedigbare schatting verslaat een vage verantwoordelijkheid — en stem je cv zo af dat de ware versie leest als een vanzelfsprekende match voor de functie. Goed gedaan is de waarheid overtuigender dan de leugen, en hoef je nooit te onthouden wat je verzonnen hebt.