Heb je nog een sollicitatiebrief nodig? Het eerlijke antwoord, land voor land

De vraag is niet "zijn sollicitatiebrieven dood" — maar "waar"

De meeste adviezen over "is de sollicitatiebrief dood?" zijn geschreven voor de Amerikaanse markt, waar ze bij veel bedrijven echt optioneel zijn geworden. In Europa is dat advies ronduit misleidend, want het antwoord verandert volledig afhankelijk van het land. Het is minder een ja/nee-vraag dan een kaart:

• Bijna verplicht: Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland. Het Anschreiben weglaten is een echte reden om afgewezen te worden.
• Verwacht: Frankrijk (de lettre de motivation) en vaak het Verenigd Koninkrijk en Ierland.
• Standaard maar lichter: Nederland (motivatiebrief), België en een groot deel van Zuid-Europa (Spanje, Italië, Portugal) — korter en minder formeel.
• Steeds vaker optioneel: de Scandinavische landen, en startups en techteams vrijwel overal — veel ervan zeggen expliciet dat je geen moeite hoeft te doen.

Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland: het Anschreiben is bijna verplicht

De Duitstalige markt is het duidelijkste geval in Europa. Van een traditionele sollicitatie (Bewerbung) wordt verwacht dat het een "compleet" pakket is — sollicitatiebrief (Anschreiben), cv (Lebenslauf) en vaak diploma's — en het Anschreiben is het onderdeel dat je motivatie en geschiktheid overbrengt.

• Hem weglaten straalt slordigheid uit. Voor de meeste niet-techfuncties wordt een sollicitatie zonder Anschreiben stilletjes terzijde gelegd — de recruiter leest de afwezigheid ervan als "heeft geen moeite gedaan".
• Het is formeel en gestructureerd. Een correcte aanhef en afsluiting, jouw adresblok en dat van de werkgever, een onderwerpregel en een helder argument voor waarom jij en waarom dit bedrijf — dichter bij een formele zakelijke brief dan bij een Amerikaans begeleidend briefje.
• De uitzondering zijn moderne techbedrijven en internationale startups in Berlijn, Wenen of Zürich, die steeds vaker op zijn Amerikaans werken en er misschien geen vragen. Maar bij twijfel in de DACH-regio: voeg hem toe.

Frankrijk: de lettre de motivation wordt verwacht

In Frankrijk wordt voor de meeste sollicitaties en stages een lettre de motivation verwacht, in het Frans, en die volgt een herkenbare structuur die vaak wordt samengevat als "vous, moi, nous": een alinea over het bedrijf (jij), een alinea over wat je te bieden hebt (ik) en een alinea over de match tussen die twee (wij). Een generieke, niet op maat gemaakte brief is slechter dan een goed geschreven exemplaar — Franse recruiters lezen hem als een test van inzet en geschreven Frans.

Waar het standaard maar lichter is — en waar het optioneel is

Buiten de kern DACH/Frankrijk bestaat de sollicitatiebrief nog steeds, maar de inzet daalt:

• Nederland en België: een motivatiebrief is standaard, maar bondig en minder formeel dan het Duitse Anschreiben — een paar kernachtige alinea's over waarom deze functie.
• Zuid-Europa (Spanje, Italië, Portugal): een carta de presentación / lettera di presentazione is gebruikelijk maar kort; bij veel online sollicitaties is hij optioneel.
• Verenigd Koninkrijk en Ierland: een sollicitatiebrief wordt vaak verwacht, vooral voor starters- en niet-techfuncties, maar bij tal van sollicitaties (en de meeste Easy-Apply-flows) is hij niet vereist.
• Scandinavische landen (Zweden, Denemarken, Noorwegen, Finland): steeds vaker optioneel en, als hij wordt toegevoegd, kort en direct.
• Startups en tech, overal: vaak expliciet optioneel — sommige vragen in plaats daarvan om een notitie in een formulierveld, of zeggen "geen sollicitatiebrief nodig". Lees de vacature.

Heb je er dus een nodig? Een eenvoudige regel

Lees eerst de vacature — die gaat boven elke standaardregel per land. Zegt de vacature dat je geen sollicitatiebrief moet sturen, doe het dan niet; vraagt ze erom, voeg hem dan altijd toe. Als de vacature er niets over zegt: voeg in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland altijd het Anschreiben toe; vrijwel overal anders schaadt een korte, op maat gemaakte sollicitatiebrief zelden en geeft hij soms de doorslag bij een nipte beslissing, dus voeg standaard een bondige versie toe. De enige plek waar hem overslaan duidelijk veilig is, is een startup- of techfunctie die dat aangeeft.

Als je er een schrijft, sluit dan aan bij de lokale conventie

Een sollicitatiebrief die lokale normen negeert, kan net zoveel kwaad doen als een ontbrekende. Sluit aan bij de indeling en taal van het land: een formeel, gestructureerd Duits Anschreiben in het Duits; een "vous, moi, nous"-lettre de motivation in het Frans; een bondige motivatiebrief of Britse sollicitatiebrief van drie korte alinea's; en, in alle gevallen, dezelfde taal als het cv dat je verstuurt (een Frans cv hoort bij een Franse brief). Houd hem op één pagina — idealiter een halve — en stem hem af op de specifieke functie en het specifieke bedrijf, want een generieke brief is de enige soort die echt slechter is dan geen brief.